Veliko Gradište

Veliko Gradište se nalazi na okruženju u kojem su Rimljani u I veku p.n.e. izgradili naselje-tvrđavu Pincum. Imenovan po reci Pincus (Pek), Pincum je za kratko vreme postao trgovački i zanatski centar kao i važna rečna luka. Kulminacija razvitka je za vreme vladanja cara Hadrijana (II vek n.e.). Pincum je tada upotrebljavao prostranu autonomiju, uključujući i pravo da izrađuje sopstveni novac.DJI_0010p

Dolaženjem Turaka, grad gubi značaj. Početkom 18.veka grad se u turskim knjigama spominje pod nazivom Ipek. Imao je 100 turskih i 70 sprskih domova. Grad počinje da se razvija isterivanjem Turaka sa ovih prostora. U vreme Miloša Obrenoviča imao je važnu ulogu u trgovini.

Zajedno sa Ramom, postaje velika luka odakle se stoka izvozila u pojedine delove Evrope. Vremenom postaje najsnažnija varošica u kraju. Među prvim mestima u Srbiji dobija telegraf, poštu, parobrodsku stanicu i carinarnicu. Zahvaljujući trgovini, ugledniji Gradištanci posećivali su evrpske centre, a posebno Beč i Peštu odakle su nadirali snažni kulturni uplivi.

Gradić je već krajem devetnaestog veka posedovao školu, bolnicu, biblioteku i apoteku. Od tada sačuvana je Stara čaršija sa više građevina koje krasi imućna ornamentika i glamur koji svedoči o ekonomskoj moći i baršunastom evropskom ukusu. Varošica, kao ambijentalna kulturno-istorijska celina, proglašena je spomenikom kulture.